Nasihatnameler ne söyler? kadının tarihsel konumu

“Türk ve Rus Nasihatnamelerinde Kadın: Kültürel Bellek ve Toplumsal Cinsiyet” semineri, Edebiyat Fakültesi Kırmızı Salon’da gerçekleştirildi. Edebiyat Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kevser Tetik’in konuşmacı olduğu seminere öğretim üyeleri ve öğrenciler katıldı. Tetik, Türk edebiyatından Kutadgu Bilig ve Mârifetnâme ile Rus edebiyatından Vladimir Monomah’ın Öğretisi ve Domostroy eserlerini karşılaştırmalı olarak ele aldı.

Seminerin başında İslamiyet öncesi Türk toplumunda kadın ve erkeğin eşit haklara sahip olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tetik, Ziya Gökalp’in Türkçülüğün Esasları eserine atıfta bulunarak, eski Türklerde ana ve baba soyunun eşit kabul edildiğini ve bu anlayışın kamu hukuku alanına da yansıdığını belirtti. Kutadgu Biligile birlikte kadın algısında köklü bir değişim yaşandığını ifade eden Tetik, eserde kadının kamusal hayattan çekildiğini ve ev içine hapsedildiğini dile getirdi. Rus edebiyatında da benzer bir ataerkil yapının hâkim olduğunu belirten Tetik, eski Rus aile hayatının ansiklopedisi olarak bilinen Domostroy’un geleneksel aile yapısını ayrıntılı biçimde düzenlediğini söyledi. 

Tetik, yüzyıllar içinde kadın algısında yaşanan olumlu değişimleri ele aldı

Seminerin son bölümünde, yüzyıllar içinde kadın algısında yaşanan olumlu değişimlere ve erkeğin aile içindeki sorumluluğuna değinen Doç. Dr. Tetik, şunları aktardı: “Kutadgu Bilig’de istenmeyen ve değer görmeyen kız çocuğu, Mârifetnâme eserinde evladın en hayırlısı olarak görülür. Mârifetnâme’ye göre kız evlat daha hayırlıdır; bu, önemli bir gelişmedir. Ayrıca aile içindeki huzursuzluklarda erkeğin önce kendi tavırlarını sorgulaması gerektiği şu sözlerle vurgulanır: ‘Ehlinin kötü huyları baş gösterince kabahati kendinde bulup, ben iyi olsaydım o da iyi olurdu demelidir.’ Bu yaklaşım, kadına yönelik nezaketi ve aile birliğinin korunması adına geliştirilen daha sağduyulu bir bakış açısını temsil eder.”

“Türk ve Rus Nasihatnamelerinde Kadın: Kültürel Bellek ve Toplumsal Cinsiyet” semineri, her iki toplumda kadının toplumsal inşasının benzer süreçlerden geçtiğine dikkat çekildikten sonra, katılımcıların soruları yanıtlanarak sona erdi.