Anadolu Üniversitesi’nden engelli dostu üniversite modeli: Binlerce öğrenci ve çalışan için erişilebilir bir kampüs
Türkiye’nin köklü yükseköğretim kurumlarından Anadolu Üniversitesi, engelli bireylere sunduğu geniş imkânlar ve kapsayıcı yaklaşımıyla dikkat çekmeye devam ediyor. Üniversitede bugün itibarıyla akademik, idari personel ve işçilerden oluşan 119 engelli çalışan görev yaparken, öğrenci cephesinde ise erişilebilir eğitim alanında örnek gösterilecek bir tablo ortaya çıkıyor. Örgün eğitimde 119 engelli öğrenci öğrenim görürken, Açıköğretim Fakültesinde bu sayı 26 bin 387 engelli öğrenciye ulaşıyor.
İÇEM, Engelliler Entegre Yüksekokulu, Engelliler Araştırma Enstitüsü, Engelli Öğrenciler Birimi ve DİLKOM ile model oluşturan yapı
Anadolu Üniversitesi’nin kapsayıcı eğitim yaklaşımını güçlendiren en önemli unsurlardan bazıları, bünyesindeki İşitme Engelliler Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi (İÇEM), Engelliler Entegre Yüksekokulu ve Dil ve Konuşma Bozuklukları Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi (DİLKOM) gibi özel birimler.
İÇEM, işitme kayıplı çocuklara işitsel-sözel yöntemle çağdaş bir eğitim programının uygulandığı bir araştırma merkezidir. Bu kapsamda İÇEM'de güncel olarak işitme kayıplı 187 çocuğun nitelikli eğitimi için gereken her tür faaliyet ve program merkez bünyesinde uygulanıyor.
Engelliler Entegre Yüksekokulu, Türkiye’de işitme engellilere yönelik eğitimde öncü kurumlar arasında yer alıyor. Güncel olarak 120 işitme engelli öğrenciye; uygun ders materyalleri, işaret dili destekli sınıflar, bireyselleştirilmiş öğrenme yöntemleri ve öğretim teknolojileriyle öğrencilerin akademik hayata tam katılımı sağlanıyor.
Engelliler Araştırma Enstitüsü’nde ise; 35 grup, 38 bireysel, 10 fizyoterapi hizmeti alan öğrencilerle 2025 yılı Kasım ayı itibarıyla 345 çocuğa değerlendirme hizmeti sunuyor. Enstitü; engelli öğrencilere yönelik özgün programları, erişilebilir sınıfları, destek öğretim materyalleri ve uyarlanmış eğitim yöntemleriyle dünyada benzeri az görülen bir model sunuyor. Öğrenciler hem akademik hem de sosyal hayatlarına uygun altyapı ve danışmanlık hizmetleriyle destekleniyor.
Engelli Öğrenciler Birimi ise, Anadolu Üniversitesine kayıt yaptıran özel gereksinimli öğrencilerin; akademik, fiziki erişebilirlik ve sosyokültürel yaşantılarını desteklemek amacı ile çeşitli destek hizmetleri sağlıyor. 2025-2026 Öğretim yılında 26 özel gereksinimli öğrenciden; 21 öğrenci Akademik Uyarlama Anlaşması, 10 öğrenciye ise engelli servis aracı desteği sağlanıyor. Öğretim yılı içinde yemek, şehir içi ve dışı geziler gibi çeşitli sosyokültürel faaliyetler gerçekleştiriliyor.
DİLKOM ise dil ve konuşma bozukluğu yaşayan bireylere yönelik değerlendirme, terapi ve destek hizmetleri sunarak üniversitenin engelli bireylere yönelik akademik ve uygulamalı çalışmalarına önemli katkı sağlıyor. Öğrenciler bu birimde uzmanlık eğitimi alırken toplum hizmetine yönelik projelerde de aktif rol üstleniyor.
Bu birimler, Anadolu Üniversitesi’nin yalnızca erişilebilir kampüs oluşturmakla kalmadığını; aynı zamanda engelli bireylerin eğitim, rehabilitasyon ve toplumsal katılım süreçlerine bilimsel, sürdürülebilir katkılar sunduğunu gösteriyor.
YÖK’ten “Engelsiz Üniversite Turuncu Bayrak” ödülü
Anadolu Üniversitesi’nin engelli dostu politikaları ulusal düzeyde de karşılık buldu. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından erişilebilirlik alanında verilen “Engelsiz Üniversite Turuncu Bayrak”, “Engelsiz Üniversite Yeşil Bayrak” ödülleri ve nişanları ile kurumun fiziksel erişilebilirlikteki düzenlemelerini tescilledi. Bu Turuncu Bayrak ödülü ve nişanlar, kampüs içinde engelli öğrencilerin bağımsız hareket etmesini sağlayan yönlendirme sistemleri, rampalar, engelli dostu sınıflar, kütüphane erişilebilirliği ve çeşitli uyarlanmış mekânlar sayesinde üniversiteye layık görüldü. Anadolu Üniversitesi Yeşil Bayrak ödülünü ise Engelli öğrencilerin doğal eğitim haklarının nitelikli olarak gerçekleşmesi için verilen eğitimlerin çeşitli aşamalarında belli bir düzeyde destekleyici bilgi, belge, ders araç ve gereçlerini sağlayan üniversiteler kategorisine başarı olarak girmeye hak kazandı.
Kapsayıcı eğitimin öncülerinden
Engelli bireylere fırsat eşitliği sunmayı ilke edinen Anadolu Üniversitesi gerek kampüs düzenlemeleri gerekse eğitim süreçlerine entegre edilen destek uygulamalarıyla Türkiye’de kapsayıcı eğitimin öncülerinden biri kabul ediliyor. Fiziksel erişilebilirlikten dijital erişilebilirliğe, sınav uyarlamalarından rehberlik hizmetlerine kadar pek çok alanda sürdürülen çalışmalar, öğrencilerin ve çalışanların akademik ve sosyal hayata tam katılımını hedefliyor.
Üniversitenin engelli dostu politikaları, sadece sayısal verilerle değil, aynı zamanda oluşturduğu bilinç ve sistemli yaklaşımıyla da takdir topluyor. Anadolu Üniversitesi, büyük bir kararlılıkla yürüttüğü çalışmalarla “herkes için üniversite” anlayışını somut adımlarla hayata geçiriyor ve Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına örnek olmayı sürdürüyor.