TÜBİTAK projesiyle İngilizce değerlendirmede yapay zekâ ele alındı

Anadolu Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu öğretim elemanı Öğr. Gör. Dr. Yiğit Savuran'ın yürütücülüğünde gerçekleştirilen TÜBİTAK 4005 projesi kapsamında, Türkiye'nin farklı üniversitelerinden İngilizce öğretim elemanları yapay zekâ destekli ölçme ve değerlendirme uygulamalarını ele aldı. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Destekleme Programı (4005) tarafından desteklenen “İngilizce Öğretiminde Yapay Zekâ ile Zenginleştirilmiş Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları” başlıklı proje (Proje No: 225B426), 24-27 Ağustos 2026 tarihlerinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Eğitim Fakültesi ev sahipliğinde gerçekleştirildi.

Anadolu Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu öğretim elemanı Öğr. Gör. Dr. Yiğit Savuran'ın yürütücülüğünü üstlendiği projeye Türkiye genelinde 30'dan fazla üniversiteden İngilizce öğretim elemanları katıldı. Dört gün süren programda yapay zekânın İngilizce dil becerilerinin ölçme ve değerlendirilmesindeki olanakları, sınırlılıkları ve eğitimcinin bu süreçteki rolü farklı yönleriyle ele alındı.

Gerçek bir ihtiyaçtan doğdu

Projenin çıkış noktası, Anadolu Üniversitesinde farklı birimlerin ortak çalışmasıyla hayata geçirilen english.anadolu.edu.tr dil öğrenme platformunun deneyimine dayanıyor. Açıköğretim Fakültesinin dijital eğitim alanındaki deneyimi, Yabancı Diller Yüksekokulunun dil öğretimi ve değerlendirme uzmanlığı ile teknik ekiplerin altyapısı kullanılarak geliştirilen platformda, öğrencilerin yazma ve konuşma becerilerini destekleyen yapay zekâ destekli bir değerlendirme aracı da kullanılıyor. Bu aracın ürettiği puanların ne ölçüde güvenilir olduğu hangi unsurları ölçebildiği ve hangi noktaları gözden kaçırabileceği ile öğretmenin değerlendirme sürecindeki rolü projenin temel tartışma alanlarını oluşturdu.

Kuramdan uygulamaya dört gün

Programın ilk gününde Doç. Dr. Özer Çelik tarafından doğal dil işleme (NLP) ve büyük dil modellerinin işleyişine ilişkin bir sunum gerçekleştirildi. Prof. Dr. Çiler Hatipoğlu yapay zekâ temelli değerlendirmenin kuramsal çerçevesini ele alırken Öğr. Gör. Dr. Işıl Günseli Kaçar güncel yapay zekâ araçlarını katılımcılara tanıttı. 

Yazma becerilerinin değerlendirilmesine ayrılan ikinci günde Prof. Dr. İlknur İstifçi rubrik tasarımı üzerine çalışmalar gerçekleştirirken Öğr. Gör. Dr. Halil Düzenli yazılı öğrenci metinlerinin yapay zekâ aracılığıyla analiz edilmesi ve elde edilen geri bildirimlerin pedagojik açıdan değerlendirilmesi konularını ele aldı.

Üçüncü gün konuşma becerilerinin değerlendirilmesine odaklanıldı. Öğr. Gör. Dr. Meriç Akkaya ve Öğr. Gör. Dr. Sevil Ak Çimenler otomatik konuşma değerlendirmesi konusunda uygulamalı çalışmalar gerçekleştirirken Öğr. Gör. Dr. Halil Elibol otomatik puanlamanın özellikle kaygı yaşayan öğrenciler açısından ne ifade ettiği üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Programın son bölümünde ise insan değerlendirmesi ile yapay zekâ değerlendirmesini bir araya getiren hibrit modeller ele alındı. Algoritmik yanlılık, veri gizliliği ve akademik dürüstlük başlıklarının tartışıldığı etik ilkeler panelinde katılımcılar, yapay zekâ destekli ölçme ve değerlendirmede benimsenmesi gereken ortak ilkeler üzerine görüş alışverişinde bulundu.

“Bir puan, bir değerlendirme değildir”

Proje yürütücüsü Öğr. Gör. Dr. Yiğit Savuran, projenin temel yaklaşımının yapay zekâyı eğitimcinin yerine koymak değil, eğitimcinin eleştirel değerlendirme sürecini destekleyen bir araç olarak konumlandırmak olduğunu belirtti. Öğr. Gör. Dr. Savuran, “Yapay zekâ saniyeler içinde bir puan üretebilir; ancak bir puan, tek başına bir değerlendirme değildir. Asıl risk yanlış bir sayı değil, emeğimizle birlikte yargımızı da devretmektir. Öğretmenin rolü yapay zekâya teslim olmak ya da onu reddetmek değil, onun eleştirel okuyucusu olmaktır. Bu dört gün boyunca değerli meslektaşlarımız tam olarak bunu uyguladı.” ifadelerini kullandı. Savuran ayrıca Türkiye'nin farklı üniversitelerinden programa katılan öğretim elemanlarının yıllara dayanan ölçme ve değerlendirme deneyimlerinin projenin en önemli kaynaklarından biri olduğunu vurguladı.

Proje ile İngilizce dil değerlendirmesinde yapay zekânın sorumlu ve eleştirel kullanımına ilişkin farkındalığın artırılması ve program kapsamında edinilen bilgi ve deneyimlerin katılımcılar aracılığıyla farklı üniversitelere taşınması hedefleniyor.